Garanti BBVA Sürdürülebilirlik Direktörü İrem Barzilay, sürdürülebilirliğin iş dünyasında stratejik bir önceliğe dönüşümünü, iklim hedeflerinin somut sonuçlara taşınmasında finans sektörünün rolünü ve COP31’in yaratabileceği fırsatları HBR Türkiye’ye anlattı. Barzilay, Garanti BBVA’nın COP31 Küresel Bankacılık Partneri olarak yaklaşımını değerlendirirken kalıcı etki için sürdürülebilir finansmanın, çok paydaşlı iş birliklerinin ve ölçülebilir sonuçların önemine dikkat çekti.

Son dönemde aralarında New York İklim Haftası’nın da yer aldığı birçok küresel etkinlikte siz de yer aldınız. Gözlemlerinize dayanarak, sürdürülebilirliğin ve sürdürülebilirlik stratejisinin günümüz iş dünyasında geldiği noktayı nasıl değerlendiriyorsunuz? 

Sürdürülebilirlik bugün iş dünyasının stratejik önceliklerinden biri. Enerji maliyetlerinden tedarik zincirlerine, kaynak verimliliğinden finansmana erişime kadar pek çok konu, şirketlerin rekabet gücünü ve büyüme stratejilerini doğrudan etkiliyor. Dolayısıyla sürdürülebilirlik artık yalnızca çevresel sorumluluklarla değil, şirketlerin geleceğe nasıl hazırlanacağı ve rekabet avantajını nasıl koruyacağıyla da yakından ilişkili. 

New York İklim Haftası’nda da bu değişimi çok net gözlemleme fırsatım oldu. Benim için en dikkat çekici nokta, tartışmaların artık iklim hedeflerinin belirlenmesinden çok, bu hedeflerin nasıl hayata geçirileceğine odaklanmasıydı. Sermayenin doğru projelere yönlendirilmesi, yeni teknolojilerin yaygınlaştırılması ve dönüşümün önündeki finansal ve yapısal engellerin aşılması gündemin öne çıkan başlıkları arasında. 

Bilimsel veriler de neden hızlanmamız gerektiğini gösteriyor. Dünya Meteoroloji Örgütü’ne göre 2015-2025 dönemi, kayıtlardaki en sıcak 11 yıl oldu. 2025 yılında küresel sıcaklık, sanayi öncesi dönemin yaklaşık 1,43 derece üzerindeydi. İklim değişikliğinin etkilerini şehirlerde, altyapıda, doğal ekosistemlerde ve günlük yaşamda doğrudan görüyoruz. 

Bu nedenle sürdürülebilirlik stratejilerinin emisyon azaltımının yanı sıra iklim değişikliğine uyumu, dayanıklılığı, doğanın ve biyoçeşitliliğin korunmasını da kapsaması gerekiyor. Şirketlerin performansını değerlendirirken açıklanan hedeflerin yanında atılan adımlara ve yaratılan etkiye daha fazla odaklanacağımızı düşünüyorum. 

Garanti BBVA olarak sizin sürdürülebilirlik yaklaşımınız nedir? 

Garanti BBVA’da sürdürülebilirliği iş modelimizin ve uzun vadeli değer yaratma anlayışımızın merkezinde konumlandırıyoruz. İklim değişikliğiyle mücadeleyi üç temel boyutta ele alıyoruz: emisyonların azaltılması, iklim değişikliğine uyum ve dayanıklılığın güçlendirilmesi, doğanın ve biyoçeşitliliğin korunması. 

Bankacılık sektörünün bu dönüşümde iki önemli sorumluluğu var. Bir yandan müşterilerimizin dönüşümünü finansman ve uzmanlığımızla desteklerken diğer yandan kendi faaliyetlerimizin çevresel ve sosyal etkilerini sorumlu bir yaklaşımla yönetmemiz gerekiyor. Bu nedenle sürdürülebilirlik çalışmalarımızı bilimsel veriler ve ölçülebilir hedefler doğrultusunda yürütüyor, somut sonuçlar elde etmeye odaklanıyoruz. 

Finansman tarafında 2018-2025 dönemi için belirlediğimiz 400 milyar TL’lik sürdürülebilir finansman hedefini planlanandan önce tamamladık. 2018-2029 dönemi için hedefimizi 3,5 trilyon TL’ye yükselttik ve 2026’nın ilk yarısı itibarıyla yaklaşık 1,6 trilyon TL’ye ulaştık. Bu finansmanla enerji verimliliğinden sanayinin düşük karbonlu dönüşümüne, kaynak verimliliğinden iklim dayanıklılığına kadar geniş bir alanda şirketlerin geleceğe dönük yatırımlarını destekliyoruz. 

Doğa ve biyoçeşitlilik çalışmalarımız da yaklaşımımızın önemli bir parçası. Garanti BBVA ve TURMEPA iş birliğiyle 2021’de başlattığımız Mavi Nefes Projesi, Marmara Denizi’ndeki müsilaj krizine yanıt olarak doğdu. Bugün farklı deniz ve göl ekosistemlerini kapsayan; bilimsel araştırma, izleme, restorasyon ve eğitim çalışmalarını bir araya getiren kapsamlı bir programa dönüştü. 

Temmuz 2026 itibarıyla proje kapsamında İstanbul Boğazı ve Van Gölü’nde toplam 335 bin kilogram katı atık toplandı. Adrasan ve Göcek’te teknelerden 6,4 milyon litre sıvı atık teslim alındı. Eğitim çalışmalarıyla 150 bini aşkın öğrenci ve öğretmene ulaşıldı. Bu çalışmalar, çevresel sorunlara kalıcı çözümler üretmek için bilimsel bilgiyle saha uygulamalarını birlikte ele almanın önemini gösteriyor. 

COP31’de kalıcı değer elde edebilmek adına hangi yaklaşımların önceliklendirilmesi gerektiğini düşünüyorsunuz? 

Bana göre COP31’de öncelik verilmesi gereken konulardan biri, ülkelerin iklim taahhütlerini hayata geçirebilecekleri koşulları güçlendirmek. Bunun için finansmana erişim, temiz teknolojilerin yaygınlaşması, öngörülebilir politika çerçeveleri ve uygulama sorumluluklarının netleşmesi birlikte ele alınmalı. 

Bir diğer önemli konu, iklim eyleminin kapsamını genişletmek. Emisyon azaltımı temel başlıklardan biri. Bunun yanında şehirlerin, altyapıların, su kaynaklarının ve toplumların değişen iklim koşullarına hazırlanması da büyük önem taşıyor. Doğa temelli çözümler ve biyoçeşitliliğin korunması, iklim dayanıklılığına ve ekonomik refaha katkı sağlayabilir. 

Finansman ihtiyacının ölçeği de bu yaklaşımın önemini ortaya koyuyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın 2025 Adaptation Gap Report’una göre gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum için 2035 yılında yıllık 310-365 milyar dolar arasında finansmana ihtiyacı olacak. Bu ihtiyacın karşılanabilmesi için kamu kaynaklarıyla birlikte özel sektörün ve finans kuruluşlarının da daha etkin rol üstlenmesi gerekiyor. 

COP31’in kalıcı değer yaratabilmesi için alınan kararların somut uygulama planlarıyla desteklenmesi ve ilerlemenin ölçülebilir göstergelerle takip edilmesi de önemli. 

Türkiye’nin ev sahipliği bu açıdan önemli bir fırsat. Ülkemizin sürdürülebilir dönüşüm alanındaki deneyimini uluslararası ölçekte paylaşırken farklı ülkelerin bilgi birikiminden ve iyi uygulamalarından da yararlanabiliriz. Böylece COP31, yeni iş birliklerinin kurulmasına ve alınan kararların hayata geçirilmesini kolaylaştıracak mekanizmaların geliştirilmesine zemin hazırlayabilir. 

Bir iş birliği ekosistemi yaratmak adına ne gibi adımlar atılmalı? Farklı paydaşlar, yani kamu, iş dünyası, finans ve sivil toplum nasıl aynı masaya getirilebilir? 

İklim değişikliği gibi kapsamlı bir konuda kalıcı sonuçlar için tüm paydaşların birlikte hareket etmesi gerekiyor. Kamu, iş dünyası, finans sektörü, akademi ve sivil toplum farklı uzmanlıklara ve imkânlara sahip. Önemli olan, bu kapasiteyi ortak hedefler etrafında bir araya getirebilmek. 

Etkili bir iş birliği için öncelikle ortak hedefleri ve her paydaşın bu hedeflere nasıl katkı sunacağını netleştirmek gerekiyor. Kamunun öngörülebilir politika çerçeveleri oluşturması, iş dünyasının yatırımları hayata geçirmesi, finans sektörünün uygun finansman çözümleri geliştirmesi bu sürecin temel bileşenleri. Akademinin bilimsel birikimi ve sivil toplumun yerel ihtiyaçlara ilişkin deneyimi de çözümlerin daha kapsayıcı ve kalıcı olmasını sağlıyor. 

Mavi Nefes Projesi’nde iş birliğinin önemini çok somut biçimde görüyoruz. Bir deniz ekosistemini korumak için yalnızca atık toplamanın yeterli olmadığını; bilimsel izleme, restorasyon, eğitim ve yerel paydaşların katılımının da gerekli olduğunu biliyoruz. Bu nedenle Mavi Nefes’te tüm bu bileşenleri birlikte ele alıyoruz. Böylece sonuçları izlenebilen ve elde edilen veriler doğrultusunda geliştirilebilen bir koruma modeli oluşturmayı amaçlıyoruz. 

İş birliğinin gerçek değeri, farklı paydaşların aynı masada buluşmasından çok, birlikte geliştirdikleri çözümleri hayata geçirebilmelerinde ortaya çıkıyor. Bu nedenle ortaklıkların COP31 sonrasında da devam etmesi büyük önem taşıyor. 

Garanti BBVA olarak COP31’de kendinizi nasıl konumlandıracaksınız? Beklentileriniz neler? 

Garanti BBVA ve BBVA olarak COP31’in Küresel Bankacılık Partneri olmamızı, sürdürülebilirlik alanında uzun yıllardır yürüttüğümüz çalışmaların doğal bir devamı olarak görüyoruz. Bu rolü, Türkiye’nin sürdürülebilir dönüşüm potansiyelini uluslararası sermaye, uzmanlık ve iyi uygulamalarla buluşturmak için önemli bir fırsat olarak değerlendiriyoruz. 

Garanti BBVA’nın Türkiye’deki piyasa bilgisi, müşterileriyle kurduğu uzun vadeli ilişkiler ve sürdürülebilir finansman alanındaki deneyimi ile BBVA Grubu’nun uluslararası ağı ve farklı pazarlardaki uzmanlığını bir araya getirmek istiyoruz. Böylece Türkiye’deki yatırım ihtiyaçlarıyla uluslararası finansman ve teknoloji olanakları arasında daha güçlü bağlantılar kurulmasına katkı sağlayabiliriz. 

COP31 kapsamında BBVA ve Garanti BBVA ortak pavilyonumuzu, Türkiye'den ve dünyadan farklı sektörlerin temsilcilerini, uzmanları ve karar vericileri bir araya getiren; bilgi paylaşımını, diyaloğu ve yeni iş birliklerini destekleyen bir buluşma noktası olarak konumlandırıyoruz. Sürdürülebilir finansman, temiz enerji ve elektrifikasyon, sanayinin yeşil dönüşümü, temiz teknolojiler, döngüsel ekonomi, dirençli şehirler ve altyapılar, tarım ve biyoçeşitlilik gibi başlıklarda somut çözüm önerilerinin ve iş birliği fırsatlarının değerlendirilmesini amaçlıyoruz. 

Türkiye’nin sürdürülebilir dönüşüm alanındaki deneyiminin uluslararası ölçekte daha görünür hale gelmesini ve dünyadaki iyi uygulamaların ülkemizin ihtiyaçlarıyla buluşmasını önemsiyoruz. COP31’i, bu karşılıklı bilgi ve deneyim paylaşımını güçlendirmek, yeni iş birliklerine zemin hazırlamak ve sürdürülebilir yatırımların gelişimine katkı sunmak için önemli bir fırsat olarak görüyoruz. 

COP31’in etkilerinin kalıcı ve uzun vadeli olabilmesi için ne gibi çıktıları olması gerektiğini düşünüyorsunuz? 

Bence başarılı bir COP31’in en önemli göstergesi, zirve sona erdikten sonra ortaya çıkan sonuçlar olacak. Altı ay ya da bir yıl sonra yeni yatırımların hayata geçtiğini, finansman modellerinin geliştiğini, doğal ekosistemlerin korunmasında ilerleme sağlandığını ve farklı paydaşlar arasındaki iş birliklerinin sürdüğünü gördüğümüzde gerçek etkiyi daha net değerlendirebileceğiz.  

Bu sonuçları değerlendirirken açıklanan hedeflerin ve finansman miktarlarının yanında uygulamadaki ilerlemeyi de izlemeliyiz. İklim değişikliğine uyum kapsamında hangi projelerin hayata geçtiği, su kaynaklarının korunması için ne tür adımlar atıldığı, doğal ekosistemlerin durumunda nasıl bir iyileşme sağlandığı ve bilimsel verinin uygulamalara nasıl yansıdığı bu açıdan önemli göstergeler. 

Mavi Nefes Projesi’nde bu yaklaşımın somut bir örneğini görüyoruz. Göcek’te deniz çayırı restorasyonu kapsamında yaklaşık 15 bin fide dikildi ve bilimsel izlemelerde canlılık oranı yüzde 70’in üzerinde ölçüldü. Ayrıca 2026’da başlayan Prens Adaları çalışmalarında Büyükada, Heybeliada, Kaşıkadası ve Burgazada’da toplam 112 bin metrekarelik deniz çayırı alanı kayda alındı. Bu çalışmalar, doğa korumanın bilimsel yöntemlerle izlenmesi ve elde edilen veriler doğrultusunda geliştirilmesi gerektiğini gösteriyor. 

COP31’in başarısını da bu perspektiften değerlendirmemiz gerektiğini düşünüyorum. Önemli olan yalnızca yeni taahhütlerin açıklanması değil, bu taahhütlerin gerçek ekonomide, şehirlerimizde ve doğal ekosistemlerimizde somut karşılık bulması. COP31’in Türkiye ve dünya için en değerli mirası, iklim hedeflerini kalıcı ve ölçülebilir sonuçlara dönüştürebilmek olacaktır.