Liderler Zirvesinin sona ermesiyle birlikte konferansın beşinci gününde Yeşil Bölge yeniden ziyarete açıldı ve gün boyu büyük hareketlilik yaşandı. Günün “Finans ve Ticaret” teması kapsamında tartışılan konular arasında yeşil dönüşüm, iklim temelli yatırım, yeşil finansman, değer zincirleri ve karbon piyasaları öne çıktı. Panellerin genelinde en çok vurgu yapılan konular ise yeşil dönüşümün çok ciddi ekonomik fırsatlar sunduğu ancak özellikle de altyapı yatırımlarının yetersiz kaldığı ve kalkınma finansmanının enerji dönüşümünde çok ciddi bir rolü olacağıydı.

COP31’de Genel Gündem

Murat Kurum: 150 Milyon Avroluk Yenilenebilir Enerji Projesine İmza Atacağız… COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Sıfır Atık Müzesi’nde düzenlenen “COP31 Türkiye Platformu Duyurusu ve Uluslararası Kuruluşlarla İmza Töreni”ne katıldı. Zirvenin ikinci günü düzenlenen “Kentsel Dirençlilik, Adaptasyon ve İklim Eylemleri Üst Düzey Diyalog Toplantısı”nda iklim eylemi, insanların yaşadığı yerlerde sonuç vermeli diyerek daha güvenli konutlara ve daha dayanıklı altyapıya duyulan ihtiyacı dile getiren Kurum, imza töreni kapsamında, iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele eden şehirlerin altyapı yatırımlarını desteklemek amacıyla hazırlanan Türkiye Dirençli Şehirler Ülke Platformu'nu kamuoyuna duyurdu. COP31 Başkanı Murat Kurum, iklim eylemi, insanların yaşadığı yerlerde sonuç vermeli diyerek daha güvenli konutlara ve daha dayanıklı altyapıya duyulan ihtiyacı dile getirdi.Asya Kalkınma Bankası ile 150 milyon avroluk yenilenebilir enerji projesine imza atacaklarını söyleyen Kurum, sekiz ilde toplam 186 megavat gücünde güneş ve rüzgar enerjisi santralleri kurmayı planladıklarını belirtti. Bakan, bu projelerle 320 milyon kilovatsaat temiz enerji üretilmesinin, 120 bin ton sera gazı emisyonunun önlenmesinin, yaklaşık 150 bin hanenin elektrik tüketimine karşılık gelen enerji sağlanmasının ve 800 milyon litre su tasarrufu elde edilmesinin hedeflendiğini söyledi.

Ömer Bolat: Yeşil Dönüşüm Büyük Bir Ekonomik Fırsat… “Finans ve Ticaret Günü” açılış programına katılan T.C. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, çevresel ürünlerin küresel ihracatının 2024 yılında yaklaşık 2 trilyon dolara ulaştığını ki bunun da küresel üretim ihracatının yüzde 14'üne tekabül ettiğini belirtti. Bu rakamların, yeşil dönüşümün yalnızca çevresel bir zorunluluk olmadığını, aynı zamanda günümüzün en büyük ekonomik fırsatlarından biri olduğunu gösterdiğini söyleyen Bakan, endüstriyel karbonsuzlaştırma, döngüsel ekonomi, sürdürülebilir finans ve temiz enerji alanlarında stratejiler ve yol haritaları geliştirdikleri ifade etti. Bolat, uluslararası kurallar ve endüstriyel ihtiyaçlar doğrultusunda, 2026-2030 Yeşil Mutabakat Eylem Planını güncellediklerini ve yeşil dönüşüm için dijitalleşme, adil geçiş ve eğitimi içerecek şekilde genişlettiklerini belirtti.

Mürsel Akbulut: Yeşil Dönüşüm için Şirketler Zorunlulukları Beklememeli… Finans ve Ticaret temasını taşıyan COP31’in beşinci günü, Yeşil Bölge’de, İklim Finansmanı başlıklı oturumla açıldı. T.C. İklim Değişikliği Başkanlığı, İklim Finansmanı ve Teşvikler Dairesi Başkanı Mürsel Akbulut’un konuk olduğu oturumu, HBR Türkiye Yazı İşleri Müdürü Beliz Kudat yönetti. Türkiye’nin iklim finansmanı düzenlemeleri ve yeşil dönüşüm sürecinin ele alındığı oturumda, ülkenin yeşil dönüşüm hedeflerine ulaşmasında kamu ve özel sektör arasındaki risk paylaşımının kritik rolüne dikkat çekildi. İklim yatırımlarına özel sermayenin katılımını artırmak için kamunun düzenleyici, kolaylaştırıcı ve riskleri azaltıcı bir rol oynayacağının altını çizen Akbulut, finansmana erişimin yalnızca kaynak yaratmakla değil, farklı paydaşların ortak hareket etmesiyle mümkün olacağını belirtti.

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ve Yeşil Taksonomi çalışmalarına da değinen Akbulut, karbon fiyatlandırmasından elde edilecek gelirlerin yeşil dönüşüm yatırımlarına yönlendirileceğinin yasalarla da belirlendiğini vurguladı. Özellikle KOBİ’lerin sürdürülebilir finansmana erişimini kolaylaştıracak rehberlik ve kapasite geliştirme çalışmalarına hız verdiklerini ifade eden Akbulut, yeşil dönüşüm yalnızca hedef ve taahhütlerle sınırlı kalmamalı dedi. Uzun vadeli rekabet gücü için somut uygulamaların ve yatırımların belirleyici olacağına vurgu yapan Akbulut, AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’na dair görüşlerini de aktardı. Özellikle, çelik, çimento gibi sektörlerin karbon düzenlemesine tabi olduklarını, ancak diğer sektörlerin de şimdiden hazır olmaları gerektiğini kaydetti. Akbulut, şirketlerin benimsemeleri gereken yaklaşım hakkında şunları söyledi: “Yeşil dönüşüm için şirketler zorunlulukları beklememeli. Pazardaki rekabet gücü ve fırsatlardan yararlanmak için bir an önce aksiyona geçmeliler.”

İklim Hedeflerine Ulaşmada Kritik Rol Oynayan Enerji Dönüşümü, Ülkelerin Güvenliğini ve Şirketlerin Rekabet Gücünü Etkilerken Yeni Değer Üretme Modellerine de Alan Açıyor… HBR Türkiye Genel Yayın Yönetmeni Serdar Turan'ın moderasyonunda COP31 İş Forumu’nda gerçekleşen “İnsanlar ve Gezegen İçin Enerji Dönüşümü” başlıklı oturumda bu değişimin ekonomik ve toplumsal boyutları ele alındı. Carbon Measures Kıdemli Başkan Yardımcısı ve Küresel İletişim Başkanı Carmen San Segundo, hükümetlerin, bilim insanlarının ve iş dünyasının birbirini tamamlayan stratejiler geliştirmesi gerektiğini söyledi. Ürün bazında karbon muhasebesine ilişkin tartışmada ise uyum maliyetlerini karşılamakta zorlanan küçük ve orta ölçekli işletmeler için açık kaynaklı araçların önemine değindi. Schneider Electric Kurumsal Vatandaşlık ve Kurumsal İlişkilerden Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Gilles Vermot Desroches, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını yaklaşık yüzde 23’ten 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarma hedefini değerlendirirken doğrudan elektrifikasyonun zor olduğu alanlarda hidrojen gibi seçeneklere ihtiyaç duyulabileceğini belirtti. Yeni teknolojiler hızla gelişirken bunları uygulayacak becerileri edinmenin daha uzun sürdüğü de panelin gündemindeydi. Vermot Desroches, gençlerin eğitim ve uygulamalı deneyimle bu dönüşüme nasıl hazırlanabileceği konusunda şöyle dedi: “Gençlerin geleceği hepimizin geleceği.”

Yenilenebilir Enerjide Yeni Darboğaz: Elektrik Şebekeleri ve Enerji Depolama… Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) ve Küresel Yenilenebilir Enerji İttifakı'nın (GRA) düzenlediği “Planlamadan Tedarike: Karbonsuz Enerji Sistemleri için Elektrik Şebekelerinin ve Uzun Süreli Enerji Depolamanın Geliştirilmesi” başlıklı panelde, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızına yetişemeyen şebeke altyapısı ve enerji depolama çözümlerinin yaygınlaştırılması ele alındı. Guidehouse Direktörü Dr. Karoline Steinbacher, yenilenebilir enerji kapasitesini artırma hedeflerinin şebeke genişletme süreçlerinden daha hızlı ilerlediğini ve fiziksel altyapının dönüşümün önündeki temel darboğazlardan birine dönüştüğünü belirtti. Enerji depolama ve talep tarafı esnekliği gibi çözümlerin şebeke yatırımlarına kıyasla daha hızlı devreye alınabileceğine dikkat çekti. Enerji planlamasının yalnızca üretim kapasitesine değil, talebin hangi bölgede ve ne zaman ortaya çıktığına da odaklanması gerektiğini vurgulandı. Şebeke yatırımlarının doğa ve toplum üzerindeki etkilerinin planlamaya dahil edilmesinin gecikmeleri ve maliyetleri azaltabileceğini belirtti. Panelde ayrıca uzun süreli enerji depolama yatırımlarının yaygınlaşması için uygun piyasa mekanizmaları ve öngörülebilir gelir modellerinin geliştirilmesi gerektiği ifade edildi.

Şehirleri İklim Risklerine Karşı Korumak, Konut Ve Altyapı Yatırımlarını Yeniden Düşünmeyi Gerektiriyor… Sel ve aşırı sıcakların kent yaşamı üzerindeki etkileri, Antalya’daki COP31 Dünya Liderleri Zirvesi’nin ikinci gününde 100’ü aşkın ülke liderinin gündemindeydi. COP31 Başkanlığı ile BM-Habitat’ın bir araya getirdiği liderler, ulusal iklim ve uyum planlarının kentlerde finanse edilebilir projelere nasıl dönüştürülebileceğini ele aldı. BM-Habitat İcra Direktörü Anacláudia Rossbach ise şehirlerin bu süreçteki rolünü şöyle anlattı: “Konut, ulaşım, arazi kullanımı ve temel hizmetlere ilişkin kararlar hem emisyonları hem de insanların iklim şoklarına karşı dayanıklılığını şekillendiriyor.” Ülkelerin destek verdiği Enerji Verimli Binalar için Antalya Mutabakatı, 2035’e kadar dünya genelinde binaların kullanım sırasındaki enerji yoğunluğunu yüzde 25 azaltma hedefini destekliyor ve binalarda verimli elektrifikasyonun hızlandırılmasını öngörüyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) İcra Direktörü Inger Andersen, mutabakatın uygulamaya nasıl yansıması gerektiğini şöyle ifade etti: “Hükümetler şimdi bu taahhüdü emisyonları ve enerji faturalarını düşüren, insanlar ve gezegen için kalıcı faydalar sağlayan politikalara, yatırımlara ve çözümlere dönüştürmeli.” Zirvede ayrıca, tasarım ve enerji performansıyla tüketimin nasıl azaltılabileceğini gösteren altı sürdürülebilir bina projesi ödüllendirildi.

35x35 Hedefine Nasıl Ulaşılacağı Emisyon Azaltım Oranını Etkileyecek… Zirvenin beşinci gününde, TRACE’in ortak kurucuları ABD eski Başkan Yardımcısı Al Gore ve Gavin McCormick, “Aiming Higher: The Additional Emissions Possibilities Presented by the COP31 Targets” başlıklı raporun bulgularını açıkladılar. 2026’nın tarihin en sıcak yılı olacağının altını çizen Gore, son 70 yıl zarfında dünya genelinde kuraklıkla geçen ayların sayısında yüzde 300’lük bir artış yaşandığına dikkat çekti. Elektrifikasyon girişimlerinin iklim kriziyle mücadelede çok önemli bir rol oynayacağına şüphe olmadığını ifade eden McCormick de 35x35 hedefine doğrul yollardan ulaşan ülkelerin emisyon azaltım oranlarını iki katına çıkarabileceklerini söyledi. Her ülkenin emisyon azaltımını maksimize etmek üzere farklı sektörlerde elektrifikasyona ağırlık vermeleri gerektiğini belirten McCormick, Türkiye’nin özel olarak ulaşım ve çelik sektörlerine odaklanmasının doğru olacağını ifade etti.

İklim Riskleri Gıda Üretimini Giderek Daha Fazla Zorlarken Tarım ve Gıda Sistemlerine Ayrılan İklimle Bağlantılı Kalkınma Finansmanı Geriliyor… Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), COP31’deki “Gıda Güvenliği İçin İklim Finansmanı” başlıklı toplantısında bu açığı ortaya koyan verileri paylaştı. FAO’ya göre 2024’te tarım ve gıda sistemlerine yönelik iklimle bağlantılı kalkınma finansmanı bir önceki yıla göre yüzde 10 azalırken, tüm sektörlerdeki düşüş yüzde 2’de kaldı. El Niño’nun şiddetlendirebildiği aşırı sıcaklar ve kuraklık, tarımsal üretimi ve gıdaya erişimi tehdit ederken ülkelerin ulusal iklim planlarında finansman desteğine bağladıkları tarım ve gıda hedeflerini hayata geçirmek de zorlaşıyor. Toplantının hemen öncesinde yapılan FAST (Food and Agriculture for Sustainable Transformation) Ortaklığı görüşmesinde de tarım ve gıda sistemlerinde emisyonları azaltacak ve iklim dayanıklılığını artıracak yatırımlara daha fazla kaynak yönlendirilmesi ele alındı. Öne çıkan öneriler arasında tarımsal yatırımların riskini azaltmak ve yeni finansman kaynakları geliştirmek vardı. İklim fonlarının bu süreçte ulusal kaynakları ve özel sermayeyi harekete geçirebileceğinin altı çizildi. Bozulmuş tarım arazilerinin iyileştirilerek yeniden üretime kazandırılması da bu finansmanın kullanılabileceği alanlardan biri olarak gündeme geldi.

Gelişmekte Olan Piyasalarda Iklim Projelerine Yatırım Yapmaya Hazır Özel Sermaye Var… Peki, bu sermaye projelere nasıl yönlendirilecek? COP31 İş Forumu’nun “İş Dünyası İklim İçin Ne Yapabilir?” başlıklı oturumunda, forumun politika danışmanı Ussal Şahbaz’ın moderatörlüğünde bu soruya yanıt arandı. Panelde, özel sermayenin iklim projelerine yönelmesi için düzenlemelerin öngörülebilir olması, proje gelirleriyle borcun farklı para birimlerinde olmasından doğan kur riskinin yönetilmesi ve projelerin yeterli öz sermayeye erişebilmesi gerektiği vurgulandı. Tartışma, enerji ve elektrik şebekesi yatırımlarından su ve soğutma altyapısına uzandı. Uluslararası Finans Kurumu (IFC) Genel Müdürü Makhtar Diop, bu alanlardaki potansiyeli şöyle anlattı: “İklim dayanıklılığına yönelik yatırımlar genellikle kamunun sorumluluğu olarak görülüyor. Oysa özellikle gelişmekte olan ülkelerde özel sektör için de yatırım fırsatı var.” Büyük ölçekli altyapı projelerinin finansmanına değinen ACWA CEO’su Dr. Samir J. Serhan, 2026’da çatışmalara rağmen yeni projeler için finansman sağladıklarını söyledi. Meridiam Kurucusu ve CEO’su Thierry Déau ise yatırımcıların uzun vadeli karar alabilmesi için gereken koşulu şöyle ifade etti: “Yatırımcıların uzun vadeli kararlar alabilmesi için öngörülebilirliği sağlamalı, önlerini görmelerine imkân vermeliyiz.” Panelde, kamu ile özel sektör arasındaki diyaloğun COP31 sonrasında da sürdürülmesi ve bu diyaloğun finanse edilebilir projeler geliştirmeye odaklanması önerildi.

İklim Değişikliği Cıva Salınımını Da Etkiliyor… Sabah saatlerinde düzenlenen basın toplantısında University of California, San Diego bünyesindeki Scripps Institute of Oceanography araştırmacıları iklim değişikliğinin önemli bir çevre kirletici olan cıva salınımı üzerindeki etkilerini inceledikleri araştırmanın sonuçlarını paylaştılar. Araştırmacılar insanların cıvaya maruz kalmalarının ve cıva zehirlenmesinin temel nedeninin balık ve kabuklu deniz ürünleri olduğunu ve yükselen su seviyesi ve artan deniz yüzeyi sıcaklıklarının nehirlerden okyanuslara ulaşan cıvanın miktarını yüzde 20 oranında artırdığını ve yaşam süresini uzattığını belirttiler. Küresel cıva tutulumu hakkında kantitatif çalışmalar yapılması gerektiğine işaret eden araştırmacılar emisyonları azaltmanın atmosfere ve okyanuslara yeni cıva salınımının önüne geçeceğine vurgu yaptılar.

GarantiBBVA@COP31

Enerji Dönüşümünde Finansmanın Yeni Önceliği: Yatırım Risklerini Azaltmak ve Şebekeleri Güçlendirmek…13 Kasım Finans ve Ticaret Günü'nde düzenlenen, Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Alpaslan Çakar'ın moderatörlüğünde gerçekleşen “Geleceği Finanse Etmek: Enerji ve İklim Dönüşümüne Yön Veren Liderler” başlıklı oturumda, enerji dönüşümünün finansmanı, elektrifikasyon yatırımları ve enerji güvenliğini değerlendirildi.

BBVA Grubu Global CEO'su Onur Genç, enerji dönüşümünün artık yalnızca çevresel bir sorumluluk değil, ekonomik rekabet gücünün belirleyici unsurlarından biri haline geldiğini vurguladı. BBVA'nın emisyon azaltım hedefleri belirlediği, karbon yoğunluğu yüksek 10 sektörde faaliyet gösteren orta ve büyük ölçekli müşterilerinin yaklaşık yüzde 90'ının kendi iklim hedeflerini oluşturduğunu açıkladı. Genç, Türkiye'deki ihracatçılar açısından da karbon düzenlemelerine uyumun kritik olduğunu belirterek, bu dönüşümü gerçekleştiremeyen şirketlerin önemli pazarlardaki rekabet avantajlarını kaybedebileceğine dikkat çekti.

Finansmanın hızlanması için üç temel alanda eş zamanlı ilerleme gerektiğini belirten Genç, bankaların daha fazla risk üstlenmesi, hükümetlerin uzun vadeli düzenleyici öngörülebilirlik sağlaması ve uluslararası kalkınma kuruluşlarının risk paylaşım mekanizmalarını güçlendirmesi gerektiğini söyledi.

Elektrifikasyonun yalnızca yenilenebilir enerji üretim kapasitesini artırmaktan ibaret olmadığını vurgulayan Genç, üretim, şebeke ve depolama altyapısı ile elektrik talebinin birlikte geliştirilmesi gerektiğini ifade etti. Türkiye'nin enerji ithalatına bağımlılığının ekonomik etkilerine de dikkat çeken Onur Genç, yenilenebilir enerji ve elektrifikasyon yatırımlarının ülkenin cari açığını azaltmak ve ekonomik bağımsızlığını güçlendirmek açısından stratejik önem taşıdığını söyledi. Türkiye'nin geçmişte yaşadığı ekonomik dalgalanmalarda cari açığın önemli rol oynadığını belirten Genç, enerji ithalatının bu kırılganlığın başlıca nedenlerinden biri olduğunu vurguladı. Yenilenebilir enerjiye geçişin yalnızca iklim hedefleri açısından değil, Türkiye'nin uzun vadeli ekonomik dayanıklılığı açısından da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Uluslararası Enerji Ajansı İcra Direktörü Dr. Fatih Birol ise enerji güvenliği ile iklim hedeflerinin giderek birbirini güçlendirdiğini belirtti. Jeopolitik çatışmaların enerji arzında yarattığı risklerin ülkeleri temiz enerjiye ve elektrifikasyona yönlendirdiğini ifade eden Birol, 2035 yılına kadar elektriğin küresel enerji tüketimindeki payını yüzde 35'e çıkarma girişimi etrafında uluslararası uzlaşının güçlendiğini söyledi. Birol, dünya genelinde temiz enerji yatırımlarının 2,2 trilyon dolara ulaştığını, ancak bu yatırımların yaklaşık yüzde 85'inin Çin ve gelişmiş ülkelerde yoğunlaştığını belirterek gelişmekte olan ülkelerin finansmana erişimindeki eşitsizliğe dikkat çekti.

Panelde ayrıca finansmana erişimin tek başına yeterli olmadığını, teşvikler, izin süreçleri ve teknik desteğin de kullanıcılar için kolaylaştırılması gerektiği belirtildi.

Sürdürülebilirlik Yatırımları, Ülkelerin ve Şirketlerin Rekabet Gücünü Yeniden Şekillendiriyor…COP31 kapsamında basın mensuplarıyla bir araya gelen BBVA CEO’su Onur Genç ve Garanti BBVA Genel Müdürü Mahmut Akten, enerji dönüşümünün ekonomik büyüme, enerji güvenliği ve ihracattaki rekabet açısından taşıdığı önemi değerlendirdi. BBVA’nın 2018–2029 dönemini kapsayan toplam 1 trilyon euroluk sürdürülebilir finansman hedefini paylaşan Genç, Türkiye’nin bu hacimden yüzde 10–15 arasında pay almasını beklediklerini söyledi. Toplantıda elektrifikasyonun hızlandırılması, sanayinin modernizasyonu ve uzun vadeli yatırımların finansmanını kolaylaştıracak düzenlemeler öne çıktı.

Genç, enerji tedarikindeki belirsizlikler ve artan maliyetlerin, sürdürülebilirlik yatırımlarını şirketlerin ve ülkelerin ekonomik geleceği açısından daha belirleyici hale getirdiğini vurguladı. Enerjide dışa bağımlılığın Türkiye’nin cari açığı ve ekonomik kırılganlıkları üzerindeki etkisine dikkat çeken Genç, temiz enerji yatırımlarının ülkenin rekabetçiliğini güçlendirebileceğini belirtti. Avrupa pazarına ihracat yapan şirketlerin de karbon maliyetlerini ve dönüşüm ihtiyaçlarını gündemlerinin üst sıralarına taşıması gerektiğini ifade etti. Genç, sürdürülebilirlik yaklaşımlarını şu sözlerle açıkladı: “Hem iş fırsatı hem sorumluluk birleştiği için belki de dediğim gibi dünyadaki birçok bankadan daha fazlaca önem verdiğimiz bir başlık haline gelmiştir bu.”

BBVA’nın sürdürülebilirliği 2018’de stratejik öncelikleri arasına aldığını hatırlatan Genç, başlangıçta 100 milyar euro olarak belirlenen finansman hedefinin önce 200 milyar, ardından 300 milyar euroya yükseltildiğini aktardı. Grup, 300 milyar euroluk hedefini planlanandan bir yıl önce, 2024 sonunda tamamladı. Bunun üzerine 2025–2029 dönemi için 700 milyar euroluk yeni bir hedef açıklandı. Genç’in verdiği bilgiye göre, 2025 başından 2026 Eylül sonuna kadar bu yeni hedef kapsamında 250 milyar euro sürdürülebilir finansman sağlandı. Türkiye’nin grup kârındaki payının yaklaşık yüzde 8 olduğunu belirten Genç, sürdürülebilir finansmanda beklenen yüzde 10–15’lik payın, Türkiye’deki yatırım ihtiyacını ve proje potansiyelini yansıttığını söyledi.

Mahmut Akten ise Garanti BBVA’nın Türkiye’de güneş ve rüzgâr enerjisi alanlarında bugüne kadar sağladığı finansmanın 8 milyar dolara ulaştığını aktardı. Türkiye’nin enerji hedeflerinin şebeke ve depolama yatırımlarına ihtiyacı artıracağını belirten Akten, uluslararası finans kuruluşlarını ve kalkınma bankalarını projelere dahil etmenin daha fazla yatırımın hayata geçirilmesini sağlayacağını söyledi. Bankanın bu süreçteki rolünün yurt dışındaki kaynakları Türkiye’deki projelerle buluşturmayı da kapsadığını vurguladı. Sanayide modernizasyonun somut sonuçlarına örnek olarak ise UNO için İspanya’dan finansman sağladıkları projeyi gösterdi. Akten, bu yatırımla şirketin enerji maliyetinde yüzde 37 düşüş elde edildiğini belirtti.

KOBİ’lerin dönüşümünde ise finansmana eşlik eden bilgi ve danışmanlık ihtiyacı gündeme geldi. Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı Cemal Onaran, küçük şirketlerin önemli bir bölümünün sürdürülebilirlik yolculuğuna nereden başlayacağını ve hangi yatırımları önceliklendireceğini belirlemekte zorlandığını aktardı. Bankanın bu nedenle şirketlere yol haritası oluşturmalarında da destek verdiğini belirtti. Akten, yüksek faizlerin şirket bilançoları üzerindeki yükünün modernizasyon yatırımlarını geciktirebildiğine dikkat çekerken, Genç özellikle Avrupa’ya ihracat yapan işletmelerin dönüşüm konusunda bilgilendirilmesi gerektiğini vurguladı.

COP31’in Türkiye açısından taşıdığı fırsatları değerlendiren Genç ve Akten, zirvenin ülkenin yatırım önceliklerini uluslararası finans çevrelerine anlatmak ve yeni projeler geliştirmek için önemli bir buluşma zemini sunduğunu belirtti. Akten, Asya Kalkınma Bankası, IFC ve EBRD gibi kuruluşlarla kurulan temasların zaman içinde somut finansman imkanlarına dönüşebileceğini söyledi. Genç ise elektrifikasyon hedeflerinin uygulamaya geçmesi için uzun vadeli yatırımlara öngörülebilir bir çerçeve sunulması gerektiğini vurguladı. Toplantıda öne çıkan ortak mesaj, COP31’de ortaya konan hedeflerin yatırım kararlarına dönüşmesinde düzenleyici netlik, risk paylaşımı ve uluslararası finansman iş birliklerinin belirleyici olacağıydı.

Taahhütten Uygulamaya Geçişte Kalkınma Bankalarının Rolü Çok Büyük…Türkiye pavilyonunda düzenlenen “Financing Turkey’s Green Transition: Turning Capital into Investable Projects and Competetive Growth” başlıklı panelde yeşil dönüşüm projelerine finansman çekebilmek için atılabilecek adımlar tartışıldı. Garanti BBVA CEO’su Mahmut Akten’in moderatörlüğündeki oturuma katılan Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası’nın (EBRD) Türkiye ve Kafkasya’dan Sorumlu Yönetici Direktörü Elisabetta Falcetti, KfW IPEX-Bank CEO’su Belgin Rudack ve Borusan Group CEO’su Özgür Günaydın, yeşil dönüşüm girişimlerinin hayata geçirilmesinde kalkınma bankalarının önemli rol üstleneceğine vurgu yaptılar.

Falcetti, EBRD’nin prensip olarak sağladığı tüm finansmanın en az yarısının yeşil projelere gittiğini ve Türkiye’ye 2026 yılında yaptıkları 3 milyon avroluk yatırımın yüzde 60’ının da bu türden projelere kaynak olduğunu belirtti. Özellikle de enerji ve sanayi sektörlerine odaklandıklarını belirten Falcetti, yatırımların karbonsuzlaşma ihtiyacı en fazla olan sektörlerdeki zorlu projelere yönelmesi gerektiğini söyledi.

Günaydın, içinde çeliğin de yer aldığı geleneksel sanayi sektöründe dönüşüm için iştah ve gerekli teknolojinin mevcut olduğunu ancak sorunun finansman sağlamak olduğunu belirtti. Temiz enerji talebiyle arzı arasında ciddi bir fark olduğunu belirten Günaydın 35x35 hedefi doğrultusunda daha fazla elektrik üretmenin ve bu elektriğin verimli kullanımı için şebekelere yatırım yapmanın şart olduğunu ifade etti.

Rudack ise Türkiye’nin COP31 kapsamında çok iddialı hedefler belirlediğini ve planladığı dönüşümü gerçekleştirebilmesi için yılda en az 10 milyar dolarlık yatırım çekmesi gerekeceğini söyledi. Yatırımcılar için en önemli kriterin öngörülebilirlik olduğunu söyleyen Rudack, şebeke iyileştirmeye, enerji depolamaya ve üretim kesintisi risklerini yönetmeye odaklanan projelerin yatırım çekeceğine inandığını belirtti.

İklim Eyleminde Kadın Liderliği: Temsilden Karar Alma Gücüne Geçiş… Kadınların iklim politikalarında daha fazla temsil edilmesi kadar, karar alma süreçlerini doğrudan şekillendirebilmeleri de önem kazanıyor. “İklimde Kadınlar” başlıklı oturumda, kadın liderliğinin iklim eylemine katkısı, iş dünyasında toplumsal cinsiyet eşitliği ve finansmana erişim konuları değerlendirildi. Oturumda ayrıca iklim değişikliğini yeniden gündeme taşımayı amaçlayan uluslararası bir kampanyaya dikkat çekildi.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin (UNFCCC) eski İcra Sekreteri ve Meksika'nın eski Dışişleri Bakanı Patricia Espinosa, toplumsal cinsiyet eşitliğinin uluslararası iklim müzakerelerinde ancak uzun yıllara yayılan çalışmalar sonucunda yer bulabildiğini hatırlattı. Espinosa, katılımın gerçek karar gücüne dönüşmesi gerektiğini şu sözlerle ifade etti: “Kadınların yalnızca süreçlerde yer almasını değil, alınan kararları etkilemesini ve şekillendirmesini sağlamalıyız.”

BM Küresel İlkeler Sözleşmesi (UN Global Compact) CEO'su Sanda Ojiambo, kadınların şirket yönetimlerinde ve özellikle teknoloji, yapay zekâ ve yenilenebilir enerji gibi alanlarda yeterince temsil edilmediğini söyledi. Çeşitliliğin şirketlerin karar kalitesine ve ekonomik performansına katkısına değinen Ojiambo, kadınların hâlâ her alanda kendilerine yer açmak için mücadele etmek zorunda kaldıklarını söyleyerek toplumsal cinsiyet eşitliğinin yalnızca kadınların gündemi olarak görülmemesi gerektiğini belirtti. Küresel iklim eyleminin hızlanması için şirketlerin tek tek hareket etmek yerine tedarik zincirlerini kapsayan ortak çözümler geliştirmesi gerektiğini de vurguladı.

We Mean Business Coalition CEO'su María Mendiluce, Kanada'nın eski Çevre Bakanı Catherine McKenna ile birlikte kurdukları Women Leading on Climate girişimi kapsamında COP31'de başlatılan #WeNeedToTalk kampanyasını anlattı. Binden fazla kadın lideri bir araya getiren girişimin, iklim konusundaki sessizliği kırmayı amaçladığını belirtti ve harekete geçebilmek için iklim hakkında konuşulması gerektiğini söyledi. İş dünyasında elektrifikasyonun hızlandırılmasını savunan Mendiluce, şirketlerin yalnızca kendi operasyonlarını değil, faaliyet gösterdikleri toplulukların iklim dayanıklılığını da güçlendirmesi gerektiğini ifade etti.

BBVA'dan Fiamma Pérez Prada'nın moderatörlüğündeki oturumda, kadınların finansmana, eğitime ve liderlik fırsatlarına erişiminin güçlendirilmesinin iklim çözümlerinin yaygınlaştırılmasındaki önemi ele alındı.

Karbon Maliyetindeki Belirsizliğe Karşı Türkiye'den Öncü Bir Finansal Çözüm… Karbon fiyatlarındaki dalgalanmalar, Avrupa pazarına ihracat yapan Türk şirketlerinin maliyet hesaplarını ve rekabet gücünü doğrudan etkilemeye başlıyor. Garanti BBVA ve Medcem Çimento Grubu'nun gerçekleştirdiği karbon fiyatı riskinden korunma işlemi, şirketlerin yeni düzenlemelerden kaynaklanan finansal belirsizlikleri nasıl yönetebileceğine somut bir örnek oluşturuyor. “SKDM Riskinden Karbon Fiyatı Korumasına: Türkiye'den Öncü Bir Uygulama Örneği” başlıklı oturumda, söz konusu işbirliğinin arka planı ve ihracatçı şirketlere sunduğu olanaklar değerlendirildi.

Medcem Çimento Grubu CEO'su Mehmet Ali Ceylan, Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) nedeniyle rekabet gücünün artık yalnızca üretim maliyetlerine bağlı olmadığını belirtti. İngiltere ve Avrupa'daki terminalleri aracılığıyla ithalat süreçlerini de yönettiklerini anlatan Ceylan şu uyarıda bulundu: “Fabrikadaki güçlü rekabet konumu, sınırda karşılaşılan karbon maliyeti nedeniyle zayıflayabilir.” Emisyonların doğru hesaplanıp bağımsız biçimde doğrulanmasının önemine dikkat çeken Ceylan, karbon riskinin yönetilmesinde emisyonları azaltma, bunları belgelendirme ve fiyat dalgalanmalarına karşı korunma adımlarının birbirini tamamladığını ifade etti.

Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı Sinem Edige, sürdürülebilir finansmanın geleneksel kredi ve proje finansmanının ötesine geçtiğini belirterek bankaların müşterilerin dönüşüm yatırımlarını desteklerken yeni finansal riskleri de yönetmelerine yardımcı olması gerektiğini söyledi. Medcem ile gerçekleştirilen işlemin müşterinin somut ihtiyacından doğduğunu anlatan Edige şu değerlendirmede bulundu: “Bu ürün riski ortadan kaldırmıyor, ancak belirsizliği azaltıyor. En azından maliyetinizin ne olacağını biliyorsunuz.”

İşlem sayesinde Medcem, 2027'de teslim edilecek SKDM sertifikalarına ilişkin fiyat riskinin belirli bir bölümünü bugünden sabitleyerek gelecekteki karbon maliyetlerini daha öngörülebilir hâle getirdi. Ceylan, bunun uzun vadeli müşteri sözleşmeleri, fiyatlandırma ve nakit akışı planlamasında daha güvenilir kararlar alınmasını desteklediğini anlattı.

Garanti BBVA'dan Çağrı Yıldız'ın moderatörlüğündeki oturumda, karbon fiyatı riskinden korunmanın emisyon azaltımının yerini tutmadığı; finansal dayanıklılık ile karbonsuzlaşma yatırımlarının birlikte yürütülmesi gerektiği ortaya kondu.

Sürdürülebilir Ödemelerin Geleceğinde Gençlerin Tercihleri ve Yapay Zekâ Belirleyici Olacak…Genç tüketicilerin sürdürülebilir ürünlere yönelik ilgisi, ödeme teknolojilerinin yalnızca işlemleri kolaylaştıran araçlar olmaktan çıkarak tüketim alışkanlıklarını dönüştürmesine yönelik yeni fırsatlar yaratıyor. Mastercard'ın 2026 araştırmasına göre Z kuşağı ve milenyum kuşağı tüketicilerinin yüzde 60'ından fazlası, daha sürdürülebilir ürünler için daha yüksek fiyat ödemeye istekli. “Gelecek Nesiller İçin Sürdürülebilir Ödemelerin Geleceğini Nasıl Şekillendirebiliriz?” başlıklı oturumda, dijital ödeme sistemleri, döngüsel ekonomi ve yapay zekânın tüketici davranışları üzerindeki etkileri değerlendirildi.

Mastercard’ın Sürdürülebilirlikten Sorumlu Lideri Ellen Jackowski, tüketicileri sürdürülebilir tercihlere yönlendirmek için teşvik, bilgilendirme ve kolay erişimi bir araya getirdiklerini anlattı. İngiltere'deki Blenheim Palace'ta Mastercard Move teknolojisiyle hayata geçirilen yeniden kullanılabilir bardak uygulamasını örnek gösteren Jackowski, depozito iadelerinin dijital ödemelerle kolaylaştırılması sayesinde tek kullanımlık bardaklara ilişkin maliyetlerin yüzde 50 azaldığını aktardı. Yapay zekâ aracılarının kullanıcılar adına alışveriş yapmaya başlamasıyla yeni bir fırsat doğduğunu belirten Jackowski, Mastercard için neyin en büyük önemi addettiğini şu sözlerle açıkladı: “Bizim açımızdan kritik olan, sürdürülebilirliğin en başından itibaren sistemin tasarımına dahil edilmesi.”

Mastercard Türkiye ve Azerbaycan Genel Müdürü Onur Faydacı, genç tüketicilerin ödeme deneyiminde hız, kişiselleştirme ve kontrolü önceliklendirdiğini, sürdürülebilir seçeneklerin ise günlük alışverişe zahmetsizce entegre edilmesi gerektiğini söyledi. Faydacı, dijital ödemelerin yaygınlaşmasının fiziksel kart kullanımını azaltabileceğini, çevresel etkilerin satın alma anında görünür kılınmasının da daha bilinçli tercihlere katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı Ceren Acer Kezik ise sürdürülebilir ödeme sistemlerinin çevresel boyutunun yanı sıra finansal kapsayıcılığa da hizmet etmesi gerektiğini şu sözlerle vurguladı: “Mesele yalnızca finansal bir ihtiyacı karşılamak değil, günlük yaşamın içine yerleşen çözümler sunmak.” Kezik, gençlerin, kadın girişimcilerin ve KOBİ'lerin finansal hizmetlere erişimini güçlendirmenin önemine de değindi. Dijitalleşmenin tek başına yeterli olmadığını, işletmelerin satış, nakit akışı yönetimi, finansman ve daha geniş pazarlara erişim alanlarında desteklenmesi gerektiğini belirtti.

Yapay zekâ destekli ödeme ve alışveriş çözümlerinin geleceğinde, kullanıcıların ihtiyaçlarına uygun seçenekler sunulurken çevresel etkilerin de dikkate alınması önem taşıyor.

Karbon Fiyatlaması Şirketlerin Maliyetlerini ve Rekabet Stratejilerini Yeniden Şekillendiriyor… Karbon fiyatlaması, şirketler açısından yalnızca çevresel bir yükümlülük olmaktan çıkarak yatırım kararlarını, finansmana erişimi ve uluslararası rekabet koşullarını etkileyen ekonomik bir değişkene dönüşüyor. “Karbonun Yeni Ekonomisi: Düzenlemelere Uyum, Risk Yönetimi ve Rekabet Gücü” başlıklı oturumda, Türkiye ve Avrupa'daki düzenlemelerin şirketlerin uzun vadeli stratejilerine ve finansal risk yönetimine etkileri değerlendirildi.

Erdem & Erdem Ortağı ve Banka, Finans ve Sermaye Piyasaları Lideri Ceren Şen, Türkiye'deki karbon fiyatlama, taksonomi ve sürdürülebilir finansman düzenlemelerinin şirketlerden beklenenleri değiştirdiğini şöyle açıkladı: “Karbonun artık bir fiyatı var ve bu, şirketler açısından üç şeyi değiştiriyor: Neyi yeşil olarak tanımladığınızı, ne kadar ödediğinizi ve finans kuruluşlarının sizden hangi bilgileri isteyeceğini.” Şirketlerin yalnızca doğrudan tabi oldukları düzenlemeleri değil, Avrupalı müşterileri ve yatırımcıları aracılığıyla karşılaşabilecekleri veri taleplerini de dikkate almaları gerektiğini ifade etti.

Enerjisa Üretim Sürdürülebilirlik Lideri Tuğçe Tuğlu Özalpay, enerji yatırımlarının 20 ila 40 yıllık dönemler düşünülerek planlandığını hatırlattı ve şu değerlendirmede bulundu: “Asıl soru bir yatırımın kârlı olup olmadığı değil, önümüzdeki 20, 25 veya 40 yıl boyunca kârlılığını koruyup koruyamayacağı.” Karbon fiyatları, finansman koşulları ve iklim kaynaklı fiziksel risklerin yatırım senaryolarına dahil edildiğini anlatan Özalpay, şirketlerin düzenlemeleri beklemeden karbon maliyetini sermaye tahsisi kararlarına yansıtmasını önerdi.

Garanti BBVA Küresel Piyasalar Satış ekibinden Çağrı Yıldız ise karbon fiyatlamasının döviz kuru, faiz ve emtia fiyatlarıyla birlikte değerlendirilmesi gereken bir finansal risk haline geldiğini belirtti. Yıldız, bankaların rolünün şirketlerin karşılaştığı belirsizlikleri ortadan kaldırmaktan çok bunları yönetilebilir hale getirmek olduğunu şu sözlerle ifade etti: “Mesele belirsizliği ortadan kaldırmak değil, onu anlamak, yönetmek ve uluslararası piyasalarda rekabet edebilme kapasitesini artırmak” dedi.

BCG Kıdemli Proje Lideri Elif Seçgin’in moderatörlüğündeki oturumda, karbon yönetiminin sürdürülebilirlik birimlerinin sorumluluğuyla sınırlı kalamayacağı; şirketlerin finans, operasyon, hukuk ve strateji kararlarına bütünleşik biçimde dahil edilmesi gerektiği üzerinde duruldu.

Teknolojide Döngüsel Ekonomi: Telefon Kiralama Modeliyle Kaynakların Verimli Kullanımı…COP31 kapsamında düzenlenen “Kullan, Geri Kazan, Yeniden Kullan: Garanti BBVA'nın Döngüsel Teknoloji Modeli” başlıklı panelde, elektronik cihazların kullanım ömrünü uzatmanın, yeniden kullanımın ve kiralama modellerinin döngüsel ekonomiye katkısı ele alındı. Garanti BBVA Kiralama Genel Müdürü Burak Ali Göçer'in moderatörlüğündeki panelde, Ticaret Bakanlığı Tüketicinin Korunması ve Piyasa Gözetimi Genel Müdürü Avni Dilber, Garanti BBVA Bireysel Bankacılıktan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Ceren Acer Kezik ve Circular Thinking Kurucu Ortağı Tunç Karabayer konuşmacı olarak yer aldı.

Avni Dilber, Türkiye'de yaklaşık beş yıl önce oluşturulan yenilenmiş ürün mevzuatıyla kullanılmış elektronik cihazların güvenli, garantili ve kayıtlı biçimde yeniden ekonomiye kazandırılmasının hedeflendiğini belirtti. Yenilenmiş ürün pazarının henüz istenilen seviyede olmadığını ifade eden Dilber, yakın zamanda yayımlanması planlanan rehberle tüketicilerin evlerinde kullanılmadan bekleyen telefonlarını Bakanlık tarafından yetkilendirilen yenileme merkezlerine yönlendirmeyi amaçladıklarını açıkladı.

Ceren Acer Kezik ise Garanti BBVA'nın telefon kiralama modelinin yalnızca finansman sağlamaktan öte, cihazın seçiminden teslimatına, kullanımından geri alınmasına kadar bütün süreci kapsadığını vurguladı. Modelin geliştirilmesinde teknolojiye erişimi kolaylaştırmanın ve kaynakların verimli kullanımını desteklemenin belirleyici olduğunu ifade eden Kezik, tüketicilerin en büyük çekincelerinin kiralama süresi sonunda cihazın nasıl iade edileceği ve kişisel verilerin güvenliği olduğunu belirtti. Kezik, bu nedenle şeffaf bilgilendirme, dijital süreçlerin kolaylaştırılması ve tüketici güveninin kritik önem taşıdığını söyledi. Kullanılmış cihazların yeniden kiralanabilmesini de kapsayan bütüncül bir model geliştirdiklerini aktaran Kezik, döngüsel ekonominin yaygınlaşması için tüketici farkındalığının artırılması gerektiğinin altını çizdi.

Tunç Karabayer ise ürün sahipliğinden kullanım ve hizmet odaklı modellere geçişin önemine dikkat çekerek kiralamanın bakım, onarım ve yeniden kullanım süreçlerini de kapsayacak biçimde tasarlanmasının ekonomik ve çevresel değer yaratabileceğini ifade etti.

İklim Projelerinin Yatırıma Dönüşmesinde Finansal Risklerin Paylaşılması Belirleyici… İklim hedeflerini somut yatırımlara dönüştürmenin önündeki en önemli engellerden biri, yeni teknolojilerin ve iş modellerinin taşıdığı risklerin finansman kuruluşları tarafından nasıl değerlendirileceği. BloombergNEF Küresel Enerji Dönüşümü Başkanı Luiza Demôro'nun moderatörlüğündeki “İklim Projelerinden Yatırıma Hazır Proje Portföylerine” başlıklı oturumda, kalkınma bankaları, ticari bankalar ve garanti kuruluşlarının bu riskleri paylaşarak özel sermayeyi nasıl harekete geçirebileceği ele alındı.

IDB Invest İklim ve Çevre Bölümü Genel Müdürü Hilen Gabriela Meirovich, yeni iklim teknolojilerinin finansmanında yalnızca sermaye sağlanmasının yeterli olmadığını belirtti. Meirovich, fizibilite çalışmaları, tedarik zinciri analizi ve teknik danışmanlığın projeleri yatırımcılar açısından değerlendirilebilir hale getirdiğini anlattı. Brezilya'da Acelen Renewables tarafından geliştirilen sürdürülebilir havacılık yakıtı tesisini örnek göstererek hammadde tedarikiyle üretim tesisinin ayrı finansman yapıları içinde değerlendirilmesinin riskleri yönetmeyi kolaylaştırdığını söyledi: “Her duruma uyan tek bir çözüm yok; finansman araçlarını ülkelerin ve projelerin koşullarına uyarlamamız gerekiyor.”

BBVA Amerika Kıtası Kamu Sektörü ve Orta Amerika Bankalarından Sorumlu Genel Müdürü María Luisa Pardo Menéndez, ticari bankaların proje hazırlığının ilk aşamalarından itibaren sürece katılması gerektiğini vurguladı. BBVA'nın 1,5 milyar dolarlık finansmanında rol aldığı Acelen projesini değerlendiren Pardo Menéndez, uzun vadeli alım anlaşmalarının gelecekteki gelirler ve nakit akışı konusunda öngörülebilirlik sağlayarak finansman kararını desteklediğini aktardı.

Dünya Bankası Grubu bünyesindeki Çok Taraflı Yatırım Garanti Ajansı (MIGA) Sürdürülebilirlik ve İklim Sektör Yöneticisi Yasser Ibrahim ise siyasi risk sigortalarının ve garantilerin özel sermayenin harekete geçirilmesindeki rolüne dikkat çekti. Sigortalanamayan bir projenin, yatırım yapılabilir bir proje olmadığını belirten Ibrahim, kamu kurumları, kalkınma bankaları ve özel finans kuruluşlarının riskleri proje hazırlığının başında birlikte değerlendirmesi gerektiğini ifade etti. Garanti mekanizmalarının bankaların sermaye kapasitesini artırarak kadın girişimciler, küçük işletmeler ve iklim projelerine daha fazla kaynak aktarılmasını sağlayabildiğini anlattı.