Bugün dünya genelinde gördüğümüz siyasi ve ekonomik çatışmalar küresel ticareti nasıl etkiliyor? Bu bağlamda DP World gibi liman işletmecilerinin ve lojistik şirketlerinin karşılaştığı temel zorluklar neler?
Küresel ticaret son beş yıldır pandemi, jeopolitik gerilimler ve kritik ticaret rotalarındaki aksamalar nedeniyle sürekli baskı altında. Aksamalar artık istisnai bir durum değil, iş yapma koşullarının bir parçası haline geldi. Bu da tedarik zincirlerinin dayanıklılığını ve sürekliliğini her zamankinden daha önemli kılıyor.
DP World için öncelik, geleneksel ticaret rotaları baskı altına girdiğinde dahi müşterilerimizin ticaretinin ve tedarik zincirlerinin aksamadan işlemesini sağlamak. 2026'nın ilk yarısında Orta Doğu'daki ticaret akışlarında yaşanan ciddi aksamalara rağmen, küresel ağımızın gücü ve entegre iş modelimiz sayesinde Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinde ve diğer pazarlarda uluslararası ticaret yapan şirketlere destek olmayı sürdürebildik.
Bu dayanıklılık, limanları, terminalleri, kara lojistiğini, depolamayı ve freight forwarding hizmetlerini birbirine entegre etmemizden kaynaklanıyor. Böylece koşullar değiştiğinde müşterilerimize alternatif çözümler sunabiliyoruz. Bugün lojistik hizmet sağlayıcılarının önündeki temel mesele, yalnızca yükü bir limandan diğerine taşımak değil; aksamalara rağmen ticaretin sürekliliğini sağlayacak esnek ve güçlü bağlantılara sahip tedarik zincirleri tasarlamak.
DP World bu değişimlere nasıl karşılık veriyor? Değişen koşullara uyum sağlamak için operasyonlarınızı nasıl dönüştürüyorsunuz?
Tedarik zincirlerine daha fazla esneklik kazandırıyor, geleneksel rotalar aksadığında müşterilerimizin sevkiyatlarını sürdürebilmeleri için alternatif güzergahlar oluşturuyoruz. Bu da limanlarımızı, freight forwarding hizmetlerimizi, depolama, kara lojistiği ve serbest bölgelerle daha geniş, uçtan uca bir ağ içinde birleştirmek anlamına geliyor.
Bu modelin değerini Orta Doğu'da çok net gördük. DP World mart ayından bu yana, KİK bölgesindeki kara yolu ve demir yolu ağı üzerinden 500 bin TEU'luk konteyner taşıması gerçekleştirdi. Bu ağ bugün günde yaklaşık 3 bin kamyon seferine hizmet veriyor. Doğu kıyısındaki geçiş noktalarını Jebel Ali'ye bağlayan yeni gümrüklü taşıma koridorları açtık, Umman'ın Sohar kentinden başlayan bir koridor kurduk ve Cidde üzerinden sunduğumuz rota seçeneklerini genişlettik. Bunlar hayata geçirdiğimiz pek çok girişimden yalnızca birkaçı.
Ayrıca KİK ülkeleriyle Türkiye arasındaki kara yolu bağlantıları ve bölgeyi Avrupa'ya bağlayan hava yolu çözümleri dahil olmak üzere ulaşım ağımızı genişletiyoruz. Bu seçenekler, ticaret yapan şirketlere yeni güzergahlar sunuyor ve yerleşik koridorlar baskı altına girdiğinde tedarik zincirlerinin işlemeye devam etmesine yardımcı oluyor. Uçtan uca tedarik zinciri çözüm ortağı olmak tam da bu demek: ticaretin sürekliliği için lojistik altyapıyı, farklı taşıma türlerini ve pazarları birbirine bağlamak.
Bu yaklaşımın merkezinde, ticaretin sürekliliğini sağlama ve müşterilerimizi destekleme anlayışımız yer alıyor.
DP World'ün ticaret finansmanı iş kolu DP World Trade Finance'e liderlik ediyorsunuz. Bu iş kolu hangi ihtiyaçlardan veya pazardaki hangi eksikliklerden doğdu? Ne zaman kuruldu ve nasıl bir iş modeli benimsedi?
DP World son on yılda büyük bir dönüşüm geçirdi ve bir liman işletmecisinden uçtan uca tedarik zinciri çözüm ortağına evrildi. Ticaret yapan şirketlerle ilişkilerimizi derinleştirip hizmetlerimizi limanların ötesine, fabrikadan müşterinin kapısına kadar uzanan tüm sürece taşıdıkça, işletmelerin ticaretin her aşamasında karşılaştığı zorlukları çok daha iyi anlamaya başladık.
Bu süreçte bir konu sürekli öne çıktı: finansmana erişim. Küresel ticaret finansmanı açığı yaklaşık 2,5 trilyon dolar düzeyinde. Bu açık her ölçekten işletmeyi etkiliyor; ancak KOBİ'ler ve gelişmekte olan pazarlardaki şirketler sorunu daha yoğun yaşıyor. DP World Trade Finance'i 2021'de bu sorunun çözümüne katkıda bulunmak için kurduk.
Başlangıçta, ticaret finansmanına ihtiyaç duyan şirketlerle finansal kuruluşları buluşturan dijital bir platform olarak faaliyet gösterdik. Daha sonra finansal kuruluş ortaklarımızla yakın işbirliğimizi sürdürürken doğrudan kredi verme yetkinliğimizi de geliştirdik ve kendi platformumuz üzerinden finansman sağlamaya başladık.
Modelimizi farklı kılan, finansal işlemin yanı sıra bu işlemin temelindeki tedarik zincirini de yakından tanımamız. Geleneksel finansal analiz önemini koruyor; ancak biz bu analizi sevkiyat geçmişi, ticari işlem düzeni ve malların tedarik zincirindeki akışı gibi ticaret ve lojistik verileriyle tamamlayabiliyoruz. Bu da bilgi eksikliklerini gidermemize, ticaret finansmanına ilişkin riskleri daha iyi değerlendirip azaltmamıza ve daha fazla ticari işlemin finansmana erişebilmesine yardımcı oluyor.
Müşterileriniz ağırlıklı olarak hangi tür şirketlerden oluşuyor? Bu şirketlerin temel beklentileri ve finansman ihtiyaçları neler?
Tek bir müşteri profilimiz yok. KOBİ'lerden büyük çok uluslu şirketlere kadar küresel ticarette yer alan işletmelerle çalışıyoruz. Bunlar arasında ihracatçılar, ithalatçılar, üreticiler ve toptancılar bulunuyor.
Yola standart bir ürünle çıkmıyoruz. Önce müşterinin tedarik zincirinin nasıl işlediğini, malların nasıl sevk edildiğini ve işletme sermayesinin sürecin hangi aşamalarında bağlı kaldığını anlıyoruz. Bir tedarikçi ödemesini daha erken almak isterken bir alıcı daha uzun ödeme vadelerine ihtiyaç duyabilir. Bir ithalatçı ise kullandığı finansmanı geri ödemeden önce stoklarını satmak için daha fazla zamana ihtiyaç duyabilir.
İlgili ticari işlemi anladıktan sonra, çözümü müşterinin gerçek ihtiyacına göre yapılandırabiliyoruz. Finansmanı tedarik zincirindeki mal akışıyla uyumlu hale getiren bu müşteriye özel yaklaşım, çalışma biçimimizin merkezinde yer alıyor. Önceliğimiz her zaman müşterilerimize ihtiyaç duydukları yerde ve zamanda finansman sağlamak oldu ve olmaya devam edecek.
Bu şirketler neden geleneksel bir banka yerine DP World Trade Finance ile çalışmayı tercih etmeli? Sunduğunuz hizmeti geleneksel finansal kuruluşlarınkinden ayıran nedir?
Bankalarla rekabet etmiyoruz, onları tamamlıyoruz. Amacımız finansal kuruluşlardan pazar payı almak değil, küresel ticarete sunulan finansman kaynaklarını artırmak ve ticaret finansmanı açığının kapanmasına katkı sağlamak.
Bazı şirketler ve ticari işlemler, geleneksel finansal veriler veya teminatlar kredi veren kuruluşlara yeterli güvence sunmadığı için ihtiyaç duydukları finansmana erişmekte zorlanabiliyor. Fiziki tedarik zincirine ilişkin bilgimiz, tam da bu noktada daha kapsamlı bir değerlendirme yapmamıza ve riskleri azaltmamıza yardımcı oluyor.
Geleneksel kredi değerlendirmesini kullanmaya devam ediyoruz; ancak bunu DP World sayesinde malların sevkiyatı, ticari işlem geçmişi, işlem tarafları ve sevkiyat düzenine ilişkin verilere erişimimizle tamamlayabiliyoruz.
Mount International bunun iyi bir örneği. Hindistan merkezli bu çok küçük ölçekli üretici, Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki bir alıcıdan önemli bir çelik boru siparişi aldı, ancak siparişi karşılayacak sermayeye sahip değildi. Geleneksel kredi veren kuruluşlar şirketi “kredilendirmeye uygun değil” şeklinde değerlendirdiği için şirket kredi limiti almakta zorlanıyordu. DP World Trade Finance ve DP World Logistics, yükün izlenebilirliğinden ve üzerindeki kontrolden yararlanarak bu uluslararası işlemin finansmanını mümkün kılan uçtan uca bir yapı geliştirdi. Bu örnek, tedarik zincirini izleyebilmenin ticaret finansmanını nasıl mümkün kılabildiğini göstermek üzere Birleşmiş Milletler’in Asya Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu’nun (UNESCAP) bir çalışma raporunda yer aldı.
Buradaki amaç mevcut bankacılık ilişkilerinin yerini almak değil; ticari açıdan sürdürülebilir işlemler için finansmana erişimi kolaylaştırmak.
Bankalarla farklı alanlarda işbirliği yapıyor musunuz? Birlikte ne tür ortaklıklar ya da girişimler yürütüyorsunuz ve hizmetleriniz onların operasyonlarını nasıl tamamlıyor veya destekliyor?
Kesinlikle. İşbirliği, modelimizin temelinde yer alıyor. Çünkü hiçbir banka, finansal kuruluş ya da şirket 2,5 trilyon dolarlık ticaret finansmanı açığını tek başına kapatamaz. Yaklaşımımız, farklı iş ortaklarının güçlü yönleriyle katkı sunduğu bir ekosistem oluşturmak.
Platformumuzda halihazırda 32 finansal kuruluş yer alıyor. Bankalar ve diğer finansman sağlayıcılarla müşteri kazanımı, ortak kredilendirme, risk paylaşımı ve potansiyel müşterileri birbirimize yönlendirme alanlarında işbirliği yapıyoruz. Ayrıca sunduğumuz ürünler ve faaliyet gösterdiğimiz pazarlar bakımından birbirimizi tamamlıyoruz.
DP World, tedarik zincirinin izlenebilirliği, lojistik uzmanlığı, ticaret verileri ve belirli finansman yapılarında yük üzerinde kontrol imkanı sunuyor. Finansal kuruluşlar ise bilanço kapasiteleri, kredi değerlendirme uzmanlıkları, yerel pazar bilgileri ve finansal ürünleriyle katkı sağlıyor.
Bu yetkinlikleri bir araya getirerek işletmelerin erişebileceği finansman kaynaklarını genişletiyor ve daha fazla ticari işlemin hayata geçmesini sağlayabiliyoruz. Finansal kuruluş ortaklarımızla birlikte bu potansiyeli büyütmek istiyoruz.
Bugüne kadar Türkiye merkezli şirketler DP World Trade Finance üzerinden finansman kullandılar mı?
Türkiye, güçlü üretim tabanı ve Avrupa, Afrika ile Asya arasındaki ticarette üstlendiği önemli rol sayesinde küresel ticaretin en önemli pazarlarından biri. Bu nedenle bizim için de doğal bir odak noktası. DP World'ün Türkiye'deki güçlü varlığı da bu odağı destekliyor. Grubumuz Türkiye'ye 600 milyon dolarının üzerinde yatırım yaptı; limanlar, freight forwarding, kontrat lojistiği ve çok modlu taşımacılığı kapsayan entegre bir lojistik platformu kurdu. 2024'te Yarımca ve Körfez terminallerinin birleşmesiyle oluşan DP World Evyap, Doğu Marmara'nın en büyük, Türkiye'nin ise ikinci büyük liman işletmesi haline geldi. Derin deniz taşımacılığına erişimi ve başlıca üretim bölgelerine sunduğu çok modlu bağlantılarla ülkenin sanayi merkezlerine hizmet veriyor.
Türkiye'deki faaliyetlerimiz kapsamında hem Türkiye'de hem de yurt dışında faaliyet gösteren çok uluslu gruplarla, uluslararası operasyonları bulunan Türk şirketleriyle ve Türkiye'nin ithalat ve ihracatını destekleyen finansal kuruluşlarla çalışıyoruz. DP World'ün geniş ağı sayesinde, ekosistemimizde halihazırda yer alan şirketler de finansman talepleriyle doğrudan bize başvuruyor. Amacımız, bu bağlantı ağından yararlanarak ticareti desteklemek ve Türkiye'nin ithalat ve ihracat süreçlerini daha verimli hale getirmek.
DP World Trade Finance'in kuruluşundan bu yana hangi sonuçları elde ettiniz? Bugüne kadar ulaştığınız finansman hacmi nedir?
2021'deki kuruluşundan bu yana DP World Trade Finance, 2 milyar dolarını aşan ticaretin gerçekleşmesini destekledi. Farklı coğrafyalarda aktif olarak kredi veriyor, çok sayıda koridorda ticareti destekliyoruz. Ayrıca 32'yi aşkın finansal kuruluştan oluşan bir ağ kurduk.
Yoğun rekabetin yaşandığı bir pazarda yeni bir finansman sağlayıcı olmamıza rağmen, lojistiği ticaret finansmanıyla birleştiren öncü yaklaşımımız müşterilerimiz için önemli bir dönüşüm yarattı. Dünya genelindeki müşterilerimize hem ticaret finansmanı hem de yapılandırılmış finansman çözümleri başarıyla sunuyoruz. Bu yenilikçi yaklaşımımız sayesinde Euromoney ve Global Trade Review tarafından “Ticaret Finansmanı Sağlayan En İyi Finans Şirketi” (Best Non-bank Trade Finance Provider) ve “Ticaret Finansmanında Dünyanın En İyi Yeni Nesil Alternatif Finans Kuruluşu” (World's Best Challenger for Trade Finance) ödüllerine layık görüldük.
Ancak benim için asıl önemli olan, yalnızca ulaşılan hacim ya da bunun yarattığı ilgi değil; lojistiği, finansmanı ve finansal kuruluş ortaklarımızı bir araya getirerek müşterilerin işletme sermayesine erişimini kolaylaştırabilecek bir modeli hayata geçirebildiğimizi göstermemiz.
Önümüzdeki birkaç yıl için temel hedefleriniz ve öncelikleriniz neler? DP World Trade Finance'in iş modelinin, DP World'ün ana faaliyetlerini nasıl etkilemesini veya desteklemesini bekliyorsunuz?
Ticaret finansmanını lojistikle bütünleştiren, başarısını kanıtlamış bir modelimiz var. Bir sonraki aşamada, bu modeli en fazla etki yaratabileceği alanlarda büyütmeyi hedefliyoruz. İşletme sermayesine erişimin büyümeyi sınırlayabildiği, ticaret hacmi artan koridorlarda önemli fırsatlar görüyoruz. Ayrıca İngiltere, Singapur, Avustralya ve ABD gibi bizim için yeni pazarlardaki müşterilere de kredi vermeyi hedefliyoruz.
Ticaret finansmanı açığı tek bir finansman sağlayıcının çabasıyla kapanamaz. DP World'ü, bankaları ve diğer finansal kuruluşları, lojistik hizmet sağlayıcılarını, sigortacıları ve teknoloji sağlayıcılarını daha güçlü bir ekosistemde buluşturmak istiyoruz. Her birinin kendi uzmanlığıyla katkı sunması sayesinde daha fazla ticari işlemin finansmana erişmesini hedefliyoruz. Uygun zamanda, küresel ticaret finansmanının gelişimine katkıda bulunmak için kredileri oluşturup diğer finansman sağlayıcılara devretmeye dayanan “oluştur ve dağıt” (originate to distribute: bir finans kuruluşunun verdiği kredileri paketleyerek üçüncü taraflara satması) gibi modelleri ve ticaret finansmanındaki dijital yenilikleri de değerlendireceğiz.
Bütün bunlar, DP World'ün uçtan uca tedarik zinciri çözüm ortağı olma stratejisiyle doğrudan örtüşüyor. Lojistiği, altyapıyı, teknolojiyi ve finansmanı bir araya getirerek ticaret yapan şirketlere daha kapsamlı çözümler sunabiliriz. Böylece aksamalar karşısında daha hızlı hareket etmelerine ve daha dayanıklı tedarik zincirleri kurmalarına yardımcı olurken sermayeye erişimlerini ve büyüme olanaklarını da artırabiliriz.
